آموزش روشهای تهیه کمپوست و ورمی کمپوست

محاسبات بر اساس مقايسه هزينه‌هاي دو سامانه ارگانيك و غير ارگانيك در اتيوپي

هدف از ارائه اين مقاله بيان تاثيرات به كارگيري از سامانه كشاورزي ارگانيك در رشد و توسعه پايدار كشور‌هاي در حال توسعه مانند اتيوپي مي‌باشد. در اين بخش راهكارهاي مؤثر در فعاليتهاي كشاورزي اين كشور را كه منجر به رشد و پيشرفت چشمگير اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي گرديد، بيان خواهيم كرد. ( منابع اطلاعاتي تحقيقات به عمل آمده در بخش پاياني منابع و مآخذ قيد شده است.)

اتيوپي جزو يكي از كشورهاي در حال توسعه واقع در قاره آفريقا مي‌باشد و به شاخ آفريقا معروف است. مساحت كل زمين‌هاي اين كشور 108.5 ميليون هكتار است كه 45 درصد آن را زمين‌هاي كشاورزي و زراعي تشكيل مي‌دهد. 85درصد جمعيت اين كشور به فعاليت‌هاي چوپاني و كشاورزي مشغول هستند و كل اقتصاد اين كشور از طريق كشاورزي تامين مي‌شود. طبق محاسبات آماري بعمل آمده، بيش از 75 درصد كل صادرات و حدود 45 درصد محصولات ناخالص داخلي اين كشور از طريق محصولات كشاورزي تامين مي‌شود. قهوه به تنهايي بيش از 87 درصد از كل صادرات اين كشور را تشكيل مي‌دهد و در سازمان UNDP از نظر صادرات محصولات كشاورزي در رده 170 قرار گرفته است.

 كشور اتيوپي پس از برخورد با مشكلات و نابسامانيهاي عديده‌اي در زمينه زيست‌محيطي و تاثير مستقيم آنها بر روي سلامت و بهداشت مردم، دريافت اين عوامل مخرب بر اثر سامانه غلط كشاورزي، افزايش چشمگير جمعيت و آلودگي منابع طبيعي صورت گرفته است. يكي از عوامل اصلي در آلودگي محيط‌زيست استفاده نادرست و بي‌رويه از مواد شيميايي همچون مواد آفت‌كش و كودهاي شيميايي در سامانه كشاورزي است. در نتيجه استفاده غلط و فراوان از اين مواد، سلامتي و بهداشت مردم را به خطر انداخت. بر اساس تحقيقات به عمل آمده توسط كارشناسان و مسئولان اين كشور و با اتكا به حمايت كامل دولت توانستند تغييرات اساسي و صحيحي را در سامانه كشاورزي خود ايجاد كنند. آنها در سامانه كشاورزي ارگانيك مواد و عناصر مورد نياز و مفيد براي خاك و گياه را با سه نوع كود با نامهاي كود گياهي ورمي‌كمپوست، كود مرغي و بيو‌كمپوست طبيعي اجرا نمودند. حاصل اين تغييرات سازنده منجر به پيشرفت و رشد كشاورزي گرديده و در نهايت اين كشور در حال توسعه را به يكي از مهمترين صادركنندگان محصولات ارگانيك به كشورهاي توسعه يافته‌اي همچون آمريكا، ژاپن، كشورهاي اروپايي و ساير كشورها مبدل ساخت.

اين تحقيقات آماري در طول سالهاي 2005-2006 در 5 منطقه اصلي كشاورزي اين كشور به دست آمده است. ⁽¹⁾

ميانگين سالانه كل هزينه كودهاي شيميايي و كودهاي آلي معادل هر هكتار سالانه براي محصولات مختلف به شرح زير مي‌باشد:

كودهاي شيميايي                     150دلار   

كودهاي آلي                              40 دلار

آفت‌كش‌هاي شيميايي           100 دلار

آفت‌كش‌هاي آلي                     25 دلار

هزينه سالانه كل محصولات غير ارگانيك در هر هكتار معادل سالانه 320 دلار( معادل 2752 بير اتيوپي) برآورد شده است در حالي كه هزينه كل محصولات ارگانيك 190 دلار( معادل 1634 بير اتيوپي) مي‌باشد. طبق ارقام بالا، هزينه توليد محصولات زراعي در سامانه كشاورزي به طريق ارگانيك حدود 6/40 درصد كمتر از كشاورزي با سامانه غير ارگانيك مي‌باشد. با توجه به اين عوامل و محاسبات به عمل آمده، دولت اتيوپي در تمام مناطق زراعي كل سامانه كشاورزي را از طريق غير ارگانيك به سامانه ارگانيك تغيير داد. اولين و مهمترين فاكتور لازم براي اجرايي نمودن اين طرح، ايجاد تجهيزات و امكانات مناسب جهت افزايش حاصلخيزي و بهره‌وري خاك براي فعاليتهاي مختلف كشاورزي مي‌باشد.

داده‌هاي اقتصادي به عمل آمده بر اساس ميزان كودهاي آلي و شيميايي كشاورزي ارگانيك و غير ارگانيك در اتيوپي

( در هر هكتار و سالانه)

داده‌هاي بالا توسط آمارگيري از كشاورزان مناطق مختلف اين كشور بدست آمده است و براساس بيشترين ميزان استفاده از مواد مغذي گياهان و آفت‌كش‌ها در سامانه كشاورزي ارگانيك و غير ارگانيك تجزيه و تحليل گرديده است. ميانگين كل هزينه محصولات در هر هكتار از زمان مهياسازي بستر خاك تا زمان برداشت محصول برآورد شده است.  به وضوح  مي‌توان تاثير ايجاد تغييرات در سامانه كشاورزي را در كاهش هزينه‌هاي كل مشاهده نمود.

تاثيرات پتانسيلي سامانه كشاورزي ارگانيك

اثرات بالقوه اين سامانه را مي‌توان بر روي سلامت افراد جامعه، منابع طبيعي، دام، هوا و غني‌سازي و حاصلخيزي خاك و غيره مشاهده نمود. تاثيرات فوق را به چهار گروه عمده اجتماعي، اقتصادي، كشاورزي و زيست‌محيطي تعبير مي‌كنند.

تاثيرات اجتماعي:

·        بهبود شرايط سلامت افراد

·        ايجاد اشتغال و فرصتهاي تحصيل و آموزش بهتر

·        كاهش مهاجرت روستايي

·        ذخيره‌سازي براي مدت طولاني‌تر 

تاثيرات اقتصادي:

·        كاهش 6/40 درصدي هزينه‌ها

·        حفظ و امنيت اقتصادي بيشتر درآمد روستايي و اقتصاد قوي‌تر روستايي

·        كاهش سرمايه‌گذاري نقدي

·        بازدهي بالا و خطرپذيري كمتر

تاثيرات كشاورزي:

·        حفظ و نگهداري بانك گونه‌هاي كشاورزي

·        تعادل و يكنواختي در كيفيت محصولات غذايي

·        حاصلخيزي و غني‌تر كردن خاك در برابر فعاليت‌هاي ميكروبي در خاك و در نهايت مقاومت بيشتر خاك در برابر آفات و بيماري‌ها

·        ايجاد خود اتكايي در توليد محصولات كشاورزي  

تاثيرات زيست‌محيطي:

·        كاهش آلودگي در خاك

·        حفظ و نگهداري مواد مغذي در خاك و ميكرو ارگانيسم‌هاي خاك

·        كنترل بيشتر فساد و فرسودگي در خاك

·        رسيدگي و بررسي آلودگي آب و هوا

·        دوام و ماندگاري بيشتر در محصولات كشاورزي 

برآورد هزينه كل در هر مرحله كشاورزي پس از تغيير سامانه در اتيوپي

(هر هكتار/سالانه)

محصولات كشاورزي اتيوپي

  اهميت سامانه كشاورزي ارگانيك در كشورهاي در حال توسعه

اتيوپي به عنوان يك كشور در حال توسعه كه 85 درصد جمعيت آنرا قشر كشاورز تشكيل مي‌دهند، به خوبي توانست با ايجاد سامانه كشاورزي ارگانيك در تمام مناطق زراعي، خود را جزو يكي از صادركنندگان مهم در جهان امروز مبدل سازد. در آغاز اين طرح ابتدا ايجاد  حفظ و نگهداري بازدهي مشابه و سپس هزينه‌هاي فعاليت‌هاي زراعي كشاورزان به ميزان قابل توجهي كاهش پيدا كرد. همچنين اين راهكار در كشاورزي توانست تاثير بسزايي در خود‌اتكايي كشاورزان در امر توليد محصولات با توجه به نياز داخلي داشته ياشد.  ايجاد سامانه كشاورزي ارگانيك در اتيوپي اين كشور را به سمت رشد و توسعه پايدار سوق داد. در حال حاضر اين كشور با اتكا به حمايت كامل دولت در اين امر توانسته بازارهاي جهاني محصولات ارگانيك را با اقتدار در اختيار خود بگيرد و محصولات ارگانيك خود را به كشورهاي توسعه يافته‌اي همچون آمريكا، ژاپن، كشورهاي اروپايي و ساير كشورهاي همسايه صادر كند.⁽²⁾ 

در رم تاريخ 3- 5 مه 2007 در بارة رشد و توسعه پايدار كشاورزي و افزايش چشمگير محصول در اتيوپي

شهر تيگراي يكي از شهرهاي اتيوپي است كه عموم مردم آن در زمينه كشاورزي فعاليت مي‌كنند. اين شهر پس از 10 سال انجام آزمايشات متعدد و تلاش بسيار براي رسيدن به رشد پايدار در زمينه كشاورزي، سرانجام توانست به موفقيت بزرگي دراين امر دست يابد. مطالعات و خبرهاي متعدد در اين زمينه نشان مي‌دهد كه اين شهر پس از 10 سال تجربه در اين زمينه و تلاش و كوشش بسيار و مديريت كارآمد در زمين‌هاي كشاورزي بومي خود سرانجام توانست نتايج زحمات خود را در اين منطقه به خوبي كسب نمايد. پروژة تغيير سامانه كشاورزي اين شهر ابتدا از سال 1996 بوسيله يك مؤسسة كشاورزي در جهت پيشرفت و رونق بخشيدن صنعت كشاورزي منطقه آديس آبابا آغاز گرديد. پروژه تيگراي همانطور كه همه مي‌دانند و مطالعات بدست آمده نشان مي‌دهد، نتيجة فعاليت‌ها و تلاش‌هاي بسيار در زمينه تغيير و بهبود كشاورزي در اين منطقه باعث گرديده كه فوائد و سودمندي‌هاي بسياري را از جهات مختلف براي كشاورزان كم درآمد و بي بضاعت و قشرهاي ديگر جامعه مخصوصاً براي زنان سرپرست خانوار به ارمغان بياورد. از ميان اين فوائد ارزشمند افزايش چشمگير محصولات، فرآوري و باروري محصولات، اصلاح هيدرولوژي خاك به وسيله افزايش لوح‌هاي آبي و ايجاد جوي‌هاي ثابت، اصلاح حاصلخيزي خاك، كاهش بسيار در ايجاد تخم علف‌هاي هرز و آفات و بيماري‌ها و در نهايت افزايش درآمد قابل توجهي است.

تاثيرات استفاده كودهاي ارگانيك ( ورمي‌كمپوست)  بر روي محصولات مختلف، 2 سال پس از كاربرد آنها يعني در سال 1998 در اين منطقه مشهود گرديد. در ابتدا به نظر مي‌رسيد تاثيرات نشان داده شده در زمين‌هايي كه از كودهاي ارگانيك استفاده شده بودند در مقايسه با زمين‌هايي كه از كودهاي شيميايي استفاده كردند يكسان است. اما اطلاعات و آمار بدست آمده در سالهاي 2002 و 2003 و 2004 نشان داد كه بطور متوسط زمين‌هايي كه از كودهاي ارگانيك تغذيه نمودند 2 برابر بيشتر باروري محصول داشته‌اند نسبت به زمين‌هايي كه از كود شيميايي استفاده نمودند. ⁽³⁾ 

¹: Sue Edwards is the Director of the Institute for Sustainable Development, Addis Ababa, Ethiopia, and co-editor of the seven-volume Flora of Ethiopia and Eritrea. At   www.i-sis.org.uk                                                                              

²: Scientific Research and Essay Vol.2(6),pp. 199-203, Jun 2007 Available on line at www.academicjournals.org/SR   ISSN 1992-2248 © 2007 Academic Journals

³:Food & Agriculture Organization of the United Nations At http://www.fao.org

⁴:Abbot, I., and C. A. Parker. 1981. Interactions between earthworms and their soil environment. Soil Biology and Biochemistry. 13, 191-197.
Basker, A., A. MacGregor, and J. Kirkman. 1993. Exchangeable potassium and other cations in non-ingested soil and cast of two species of pasture earthworms. Soil Biology and Biochemistry. 25(12): 1673- 1677.
Bohlen, P., and C. A. Edwards. 1995. Earthworm effects on N dynamics and soil respiration in microcosms receiving organic and inorganic nutrients. Soil Biology and Biochemistry. 27(3): 341-348.
Curry, J. P., and D. Byrne. 1992. The role of earthworms in straw decomposition and nitrogen turnover in arable land in Ireland. Soil Biology and Biochemistry. 24(12): 1409-1412.
Edwards, C. A. 1995. Historical overview of vermicomposting. BioCycle. 36(6): 56-58. Edwards, C. A., and J. E. Bates. 1992. The use of earthworms in environmental management. Soil Biology and Biochemistry. 14(12):1683-1689.
Edwards, C. A., and J. R. Lofty. 1980. The effects of earthworm inoculation upon the root growth of direct drilled cereals. Journal of Applied Ecology. 17, Elliot, P. W., D. Knight, and J. M. Anderson. 1990. Denitrification in earthworm casts and soil from pastures under different fertilizer and drainage regimes. Soil Biology and Biochemistry. 22(5): 601-605.
Hopp, H. 1949. The effect of earthworms on the productivity of agricultural soil. Journal of Agricultural Research. 78(10): 325-339.
Joshi, N. V. and B. Kelkar. 1951. The role of earthworms in soil fertility. The Indian Journal of Agricultural Science. 22(2): 189-196.
Lee, K. 1985. Earthworms. Their Ecology and Relationships with Soil and Land Use. Academy Press. Sidney.
Logsdon, G. 1994. Worldwide progress in vermicomposting. BioCycle. 35(10):63-65.
Nielson, R. 1965. Presence of plant growth substances in earthworms demonstrated by paper chromatography and the Went Pea Test. Nature. 208(5015):1113-1114.
Parkin, T. and E. Berry. 1994. Nitrogen transformations associated with earthworm casts. Soil Biology and Biochemistry. 26(9):1233-1238.
Reinecke, A., S. Viljoen, and R. Saayman. 1992. The suitability of Eudrilus eugeniae, Perionyx excavatus, and Eisenia fetida (Oligochaeta) for vermicomposting in Southern Africa in terms of their temperature requirements. Soil Biology and Biochemistry. 24(12): 1295-1307.
Ruz-Jerez, B., P. Roger, and R. Tillman. 1992. Laboratory assessment of nutrient release from a pasture soil receiving grass or clover residues, in the presence or absence of Lumbricus rubellus or Eisenia fetida. Soil Biology and Biochemistry. 24(12): 1529-1534.
Spain, A., P. Lavelle, and A. Mariotti. 1992. Stimulation of plant growth by tropical earthworms. Soil Biology and Biochemistry. 16(2): 185-189.
Whitaker, T., and G. Davis. 1962. Cucurbits: Botany, Cultivation and Utilization. World Crops Books Interscience Publisher, Inc., New York.

RR22,No6
http://msucares.com/pubs/researchreports/index.html

⁵:Ohio State University by R.M.Atiyeh, C.A.Edwards, S.Subler and J.D.Metzgerband reported in “ Vermicompost as a component of a horticulture bedding plant medium: effects on physicochemical properties and plant growth” Biosource Technology 78(2001)11-20

⁶:Pakistan Journal of Biological Sciences
Year: 2008 | Volume: 11 | Issue: 14 | Page No.: 1797-1802
DOI: 10.3923/pjbs.2008.1797.1802

Pedobiologia Journals   ISSN 0031-4056   CODEN PDBLAM 2003, vol. 47, n^o5-6, pp. 731-735 [5 page(s) (article)] Urban & Fischer, Jena, ALLEMAGNE  (1961) (Revue) INIST-CNRS, Cote INIST : 10089, 35400011612976.0480

Bioresource technology  Journals  ISSN 0960-8524 2006, vol. 97, n^o6, pp. 831-840 [10 page(s) (article)] (1 p.1/4) Elsevier Science, Oxford, ROYAUME-UNI  (1991) (Revue) INIST-CNRS, Cote INIST : 18769, 35400013316881.0060

Bioresour Technol. 2004 Jun;93(2):145-5315051076 [PubMed - indexed for MEDLINE]

⁷:Pakistan Journal of Biological Sciences
Year: 2008 | Volume: 11 | Issue: 14 | Page No.: 1797-1802
DOI: 10.3923/pjbs.2008.1797.1802

⁸:Bioresource technology   ISSN 0960-8524 2006, vol. 97, n^o6, pp. 831-840 [10 page(s) (article)] (1 p.1/4) Elsevier Science, Oxford, ROYAUME-UNI  (1991) (Revue) INIST-CNRS, Cote INIST : 18769, 35400013316881.0060

⁹:Published online 4 March 2009
Published in Agron J 101:336-344 (2009)
DOI: 10.2134/agronj2008.0211
© 2009 American Society of Agronomy
677 S. Segoe Rd., Madison, WI 53711 USA

^a Dep. of Crystallography, Mineralogy and AgroChemistry, Crta de Utrera Km1, Univ. of Seville, E-41013, Seville, Spain
^b Dep. of AgroChemistry and Pedology, Campus of Rabanales, Univ. of Córdoba, E-14071 Córdoba, Spain

¹⁰:Bioresource Technology
Volume 93, Issue 2, June 2004, Pages 139-144

^aSoil Ecology Laboratory, The Ohio State University, 400 Aronoff Laboratory, 318 W 12th Avenue, Columbus, OH 43210, USA

^bHorticulture and Crop Science Department, The Ohio State University, Columbus, OH 43210, USA Norman Q. Arancon^, , Clive A. Edwards, Rola Atiyeh^a and James D. Metzger

¹¹:www.Lawncare.net/topic/lown-care-and-maintenance/lawn-fertilizer/

-          احمد بايوردي- زيبا نجف زاده.

 اثرات ورمي‌کمپوست بر فاکتورهاي رشد وکيفيت پياز قرمز آذز شهر.(1385)

-         محمد تقي درزي- امير قلاوند- فرهاد رجالي

تأثير مصرف کودهاي بيولوژيک برگلدهي، عملکرد، کيفيت و ميزان عناصر دانه ي گياه رازيانه(1387)

_ علي محبوب خمامي

مطالعه اثر نوع و مقدار ورمي‌کمپوست بر رشد گياه فيکوس بنجامين ابلق(1382-83)

_ مجيد عزيزي و همکاران

تأثير سطوح مختلف ورمي‌کمپوست و ميزان آبياري بر خصوصيات مورفولوژيک و ميزان اسانس گياه بابونه آلماني.

- علي رضا آستارايي(دانشگاه فردوسي مشهد)