پیوست

(نمونه برنامه کسب و کار توليد کود آلي با استفاده از کرم)

1            خلاصه مديريتي

1-1              مقدمه

براي نگهداري از گياهان بويژه مزارع، گلخانه‌ها و درختان ميوه نيازمند مواد آلي مي‌باشيم. قدرت لايزال پروردگار با خلقت موجودي ارزشمند بنام كرم خاكي توانسته يكي از عمده­ترين نيازمندي‌هاي بستر گل و گياه يعني مواد آلي را با وجود فضولات اين جانور تأمين نمايد.

ورمي كمپوست حاصل فعاليت بيولوژيك يك نوع كرم خاكي است اين جانور از مواد آلي موجود در طبيعت تغذيه كرده و آن ‌را به كود آلي مغذي تبديل مي‌كند. در حال حاضر ورمي‌كمپوست به‌عنوان تنها كود آلي بيولوژيك در دنيا شناخته شده و فرايند كمپوست را به‌صورت بيولوژيك انجام مي‌دهد.

ورمي‌كمپوست در خواص فيزيكي،‌ شيميايي و بيولوژيكي خاك تأثير بسزايي دارد. اين كود اصلاح‌كنندة خصوصيات فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي خاك بوده و علاوه بر وزن مخصوص كم، فاقد هر گونه بو، ميكروارگانيسم‌هاي پاتوژن، باكتري‌هاي غير هوازي، قارچ‌ها و علف‌هاي هرز مي‌باشد. ورمي‌كمپوست علاوه بر قابليت جذب آب با حجم بالا، شرايط مناسب جهت دانه‌بندي و قدرت نگه‌داري مواد غذايي مورد نياز گياهان را فراهم مي‌نمايد. ورمي‌كمپوست حاوي عناصر غذايي بسيار غني به‌ويژه ازت بوده كه به‌تدريج آن‌ها را در اختيار گياه قرار مي‌دهد (اين نكته از نظر حاصل‌خيزي خاك بسيار پراهميت است.) اين كود در مقايسه با ساير كودهاي آلي داراي ميزان عناصر اصلي غذايي بالاتري است. ورمي‌كمپوست علاوه بر عناصر ماكرو مانند ازت، فسفر و پتاسيم كه در فعاليت‌هاي حياتي گياه نقش اساسي دارند حاوي عناصر ميكرو مانند آهن، مس، روي و منگنز نيز مي‌باشد. علاوه بر اين با داشتن موادي مانند ويتامين B12 و اكسين عوامل محرك رشد گياه را فراهم مي‌آورند. ورمي كمپوست قابل استفاده در كليه محصولات زراعي، باغي و گلخانه‌اي مي­باشد.

1-2        اهداف توليد کود آلي ورمي‌کمپوست

·         استفاده بهينه از زباله­هاي حيواني موجود و تبديل آنها به کود آلي و فروش کود حاصله

·         استفاده بهينه از زباله­هاي خانگي موجود و تبديل آنها به کود آلي و فروش کود حاصله

·         پرورش کرم جهت توليد كود و فروش

1-3       رسالت

·               ايجاد ارزش از طريق توليد کود آلي با کيفيت بالا و استاندارد

·               ايجاد درآمد زایی

1-4       هزينه‏هاي راه‏اندازي (سرمايه گذاري ثابت)

1-4-1            زميـن

      زمين مورد نياز اين طرح يک زمين حداقل يک هکتاري است که در صورتي که بتوان يک زمين چهار هکتاري تهيه نمود اين طرح از بازدهي خوبي برخوردار خواهد شد.

با توجه به اينکه هزينه حمل و نقل در اين نوع فعاليت با توجه به قيمت فضولات و زباله مصرفي مقرون به صرفه نيست حتي­الامکان بايد در اجراي اين طرح زمين مورد نظر در محلي انتخاب شود که هزينه­هاي حمل و نقل به حداقل برسد. اگر بتوان در نزديکي مجتمع­هاي دامداري که چندين دامداري در کنار هم فعاليت مي­کنند اين واحد
راه اندازي شود دسترسي به مواد اوليه بسيار آسان و با هزينه حمل و نقل حداقل انجام خواهد شد که در سود دهي طرح تاثير زيادي خواهد داشت.

1-4-2             محوطه سازي

براي آماده سازي زمين براي توليد کود هوموس در روشهاي مختلف توليد کود لازم است که فعاليتهاي آماده سازي مختلفي روي زمين صورت گيرد. در روشهاي مختلف توليد کود با استفاده از کرم هزينه آماده سازي زمين نيز متفاوت است. در روش کانال بازاي هر متر مربع کانال کشي 2000 تومان هزينه در بر دارد.

در زير هزينه­هاي آماده سازي زمين آمده است.

1-4-3          ساختمانها

1-4-4          ماشين‌آلات

توضيح: دستگاه هواده يک دستگاه است که بصورت دستي يا قابل نصب به عقب تراکتور، پشته­هاي فضولات و کرم را در فاصله­هاي زماني مشخص به هم مي­زند تا فرايند ايجاد کود کمپوست توسط کرمها انجام شود.

1-4-5          وسايل نقليه

ارقام به ميليون ريال

به منظور برداشت از بيل و فرغون استفاده مي­شود و براي حمل بار نيز از يك دستگاه وانت استفاده مي­شود.

1-4-6           تاسيسات اداري

ارقام به ميليون ريال

1-4-7          هزينه‌هاي قبل از بهره‌برداري

ارقام به ميليون ريال

1-4-8          جمع كل سرمايه‌گذاري ثابت

1-5             هزينه‌هاي توليد براي يك سال اول

هزينه عملياتي مشتمل بر هزينه مواد اوليه، ملزومات توليد، تاسيسات عمومي، ‌انرژي، قطعات يدکي، تعمير و نگهداري،‌ نيروي انساني، هزينه­هاي بالاسري نيروي انساني، بالاسري کارخانه و بالاسري مديريتي مي­باشد که همراه با هزينه­هاي استهلاک و مالي، هزينه­هاي توليد ساليانه را تشکيل مي­دهند. دراين بخش مباني اين برآورد شرح داده شده است:

جدول 1-5         هزينه‌هاي توليد براي يك سال اول

2           محصولات حاصل شده

محصولات در ابتدا شامل دو محصول مي­باشد:

·        کود ورمي کمپوست

·        کرم توليدکننده کود

براساس‌ آناليزها و تجزيه‌هايي‌ شيميايي‌ بر روي‌ كرم‌هاي‌ خاكي ‌پرورشي‌ معلوم‌ گرديده‌ است‌ كه‌ كرم‌هاي‌ خاكي‌ حاوي‌ 70ـ60 درصد پروتئين‌ خام‌ و دارا بودن‌ اسيد آمينه‌هاي‌ ضروري‌ از قبيل‌ آنالين‌، ليزين‌، سستئين‌ و..، ويتامين‌هاي‌ مختلف‌ از جمله‌ ويتامين‌هاي‌ گروه‌ B، عناصر معدني‌ مانند، آهن‌، منگنز، كلسيم‌ و مواد غير قابل‌ هضم‌ بسيار كم‌ مي‌باشد.

دومين‌ محصول‌ توليدي‌ كود بيولوژيك‌ يا ورمي ‌كمپوست‌ مي‌باشد كه‌ اين‌ كود داراي ‌عناصر غذايي‌ بسيار غني‌ به‌ ويژه‌ ازت‌ بوده‌ و تدريجاً آنها را در اختيار گياه‌ قرار مي‌دهد (اين‌ نكته‌ از نظر حاصلخيزي‌ خاك‌ بسيار پراهميت‌ است‌). ورمي‌ كمپوست‌ چندين‌ برابر وزن‌ خود، آب‌ را در خود ذخيره‌ مي‌كند و با تغيير دانه‌بندي‌ و قدرت‌ نگهداري‌ مواد غذايي‌ مورد نياز گياهان‌ در خواص‌ فيزيكي، شيميايي‌ و بيولوژيكي‌ خاك‌ تاثير به‌سزايي‌ دارد.يك‌ نواختي‌ دانه‌بندي‌ ورمي ‌كمپوست‌ و بي‌بو بودن‌ آن‌ از نكات‌ برجسته‌ اين‌ كود توليدي‌ مي‌باشد.

مقايسه کودهاي آلي با کودهاي شيميايي

در يک دوره آزمايش شش ساله چنين نتيجه گيري شده که جمع محصولهاي گلداني که در آنها کود حيواني داده بودند، با جمع فراورده­هاي گلداني که کود سبز دريافت داشته بود، تقريباً برابر بود. چنانچه اين توليدات با محصول گلدان­هاي شاهد (عاري از کود آلي) مقايسه گردد، معلوم مي­شود که مقدار محصول اين گلدان­ها خيلي زيادتر از محصول گلدان­هاي شاهد بوده است. دليل افزايش محصول در آزمايشهاي بالا آن است که بر اثر معدني شدن اين نوع مواد آلي، مواد غذايي محتوي آن آزاد شده و در دسترس گياهان قرار مي­گيرند. نکته جالب توجه ديگر آن است که نه تنها بين کودهاي آلي و شيميايي هيچ گونه سازش ناپذيري يا اثر منفي وجود ندارد، بلکه اين دو نوع کود مکمل هم بوده و کاستي­هاي يکديگر را جبران مي­کنند. کودهاي آلي تأثير کودهاي شيميايي را در عمل مساعدتر نموده، و در مقابل، کودهاي شيميايي با ازدياد عملکرد فرآورده­هاي زراعي، بقاياي آنها را که در زمين توليد هوموس (کود آلي) مي­کند، افزايش مي­دهند.

با توجه به اهميت استفاده و کاربرد کودهاي آلي در کشاورزي و مصرف فراوان اين نوع از کودها جهت افزايش عملکرد و حفظ محيط زيست توليد کود آلي بيولوژيک با کيفيت ممتاز، موثر و قابل تأمل به نظر مي­رسد.

جدول شماره 2: تركيب شيميايي مدفوعات كرم‌هاي خاكي در مقايسه با همين مواد در خاك بر حسب (لونت و جاكوبسون 1944)

2-1-1      کرم

در کنار توليد کود در صورتي که مسائل پرورشي کرم به درستي رعايت شود کرمها تکثير بسيار زيادي خواهند داشت به طوري که هر کرم پس از  3ماه مي­تواند به 36 کرم و 34 تخم تبديل شود که هر تخم حاوي 4 کرم است. فروش اين کرمهاي مازاد منبع درآمد دوم تعاوني است.

در مورد ميزان رشد و تکثير کرمها اين امر تا حد زيادي بستگي به شرايط زندگي کرمها دارد بصورتي که ممکن است 50 کيلوگرم کرم بعد از گذشت يک سال همان 50 کيلوگرم باقي بماند به دليل تلفات زياد کرمها يا اينکه ممکن است 50 کيلوگرم کرم پس از يک سال به 5 برابر تبديل شود و اين بستگي به محيط و تغذيه کرمها دارد.

مهمترين گونه کرم مورد استفاده براي توليد ورمي کمپوست گونه Eisenia foetida  مي­باشد که به دليل سرعت رشد و تکثير بالا و توانايي کافي براي مصرف انواع مواد آلي، مورد توجه فراوان قرار گرفته است. در حال حاضر از ورمي کمپوست بيشتر در سبزيکاري­ها، خزانه و نهالستانها به عنوان يک کود گلداني براي پرورش گياهان زينتي استفاده مي­شود. در کشور هند و همچنين ايران، اين ماده به عنوان بستر پرورش قارچ خوراکي نيز توصيه شده است.

عبور آرام، مداوم و مکرر مواد آلي از مسير دستگاه گوارش کرم خاکي همراه با عمل خرد کردن، سايش، به هم خوردگي و اختلاط که در بخشهاي مختلف اين مسير انجام مي­شود و نيز آغشته شدن اين مواد به انواع ترشحات سامانه گوارشي مانند ذرات کربنات کلسيم، مواد مخاطي، متابوليتهاي مختلف حاصل از ميکرو ارگانيسمهاي دستگاه گوارش و بالاخره ايجاد شرايط مناسب براي سنتز اسيدهاي هوميک، در مجموع مخلوطي را توليد مي­کند که خصوصياتي کاملا" متفاوت با مواد فروبرده شده پيدا کرده است. فرآورده­اي که ورمي کمپوست خوانده مي­شود و از لحاظ کيفي، ماده آلي با pH تنظيم شده، سرشار از مواد هوميک، عناصر غذايي به شكل قابل جذب براي گياه، داراي انواع ويتامين­ها، هورمونهاي رشد گياه و آنزيمهاي مختلف است. از لحاظ ظاهري به صورت دانه­اي شکل با رنگ تيره بدون بوي نامطبوع و داراي قابليت عرضه تجاري است.

تجديد چرخه مواد آلي به عنوان عاملي کليدي براي ارتقا سطح حاصلخيزي خاکها و حفظ بهداشت محيط زيست محسوب مي­شود و کرمهاي خاکي مي­توانند در اين تجديد چرخه نقش اساسي داشته باشند. استفاده از اين جانوران مفيد براي تبديل انواع مواد زايد طبيعي مثل بازمانده­هاي گياهي، فضولات حيواني، مواد زايد کارخانه­هاي صنايع غذايي، زباله­هاي شهري و لجن فاضلابها به کمپوست نتايج رضايت بخشي داشته و توليد تجاري ورمي کمپوست در کشورهاي مختلف از جمله آمريکا، کانادا، هند و ژاپن گزارش شده است. درضمن توليد ورمي کمپوست، کرمهاي خاکي به مقدار زيادي  تکثير شده که پس از جداکردن کود، از اين کرمها به عنوان يک ماده غذايي سرشار از پروتئين، اسيدهاي چرب غير اشباع و املاح مفيد مانند يد در صنايع مرغداري، پرورش ماهي و يا مخلوط در جيره غذايي دام استفاده مي­شود. ارزش غذايي کرمهاي خاکي منوط به سالم بودن مواد بستر پرورش آنهاست. در صورتي که تکثير آنها بر روي مواد آلوده به سموم و يا فلزات سنگين مانند لجن فاضلاب انجام شده باشد به دليل تراکم اين مواد در بافتهاي بدن اين موجود، استفاده از آن مقدور نخواهد بود.

2-1-2     قيمت کرم

در حال حاضر قيمت کرم خالص (بدون مخلوط کود) براي توليد کود هر کيلوگرم 40.000 تومان مي باشد. از آنجا که اين کرم داراي سرعت رشد بالايي مي­باشد مي­توان مازاد آن را فروخت يا براي توليد محصولاتي مثل پودر کرم که جايگزيني براي غذاي دام و طيور است استفاده نمود.

2-1-4 مقدار و نوع کرم مورد نياز

ميزان کرم لازم با ظرفيت شروع روزانه 1 تن ورودي 50کيلوگرم محاسبه شده است. به تدريج و با افزايش ظرفيت ورودي واحد توليدي کرمها نيز تکثير مي­شوند و به حجم مورد نياز خواهند رسيد.

در حال حاضر قميت هر کيلوگرم کرم خالص (بدون مخلوط کود) 40.000 تومان مي­باشد.

جدول   برنامه زماني رشد ميزان توليد و رشد مقدار کرم ها

3-1-4 مواد اوليه مورد نياز

مواد اوليه مورد نياز براي تهيه کود توسط کرم مي­تواند زباله خانگي يا فضولات حيواني مخصوصا فضولات گاو مي­باشد.

3          تحليل بازار

3-1            معرفي بازار

اين کود در حال حاضر به صورت بسته بندي نشده با قيمت هرکيلوگرم 1000 تا 4000 ريال و با بسته بندي با قيمت 4000 تا 6000 ريال در بازار موجود است.

محصول ديگر چاي کمپوست است که هنوز در بازار ايران شناخته شده نيست ولي مي­توان آن را با قيمت هر ليتر 20.000ريال در بازار ايران و 32.000ريال در بازار خارج به فروش رساند. قيمتي که در اينترنت ارائه شده است 20$ براي يک گالن 4 ليتري مي­باشد.

محصول ديگر خود کرم است که کاربردهاي مختلفي دارد و معادل پودر ماهي است که براي خوراک دام و طيور استفاده مي­شود که ارزانترين قيمت پودر ماهي در حال حاضر هر کيلوگرم 9000 ريال است که با توجه به بهتر بودن کيفيت پودر کرم پيش بيني مي­شود بتوان آن را با قيمت بهتري فروخت.

خود کرم نيز چون براي توليدکنندگان کود لازم است بازار خوبي دارد و در حال حاضر با قيمت 200.000 تا 350.000ريال فروخته مي­شود که کاربردهاي ديگري نيز دارد.

3-2           تقسيم بندي مشتريان

·        پيش خريد دولت

·        سازمان پارك‌ها و فضاي سبز شهرداريها

·        توليدکنندگان غذاي دام، طيور و ماهي

·        کشاورزان

·        پرورش دهندگان گل و گياه

·        منازل براي باغچه و گلدان و گلخانه

·        توليدکنندگان دارو

·        توليدکنندگان لوازم آرايشي و بهداشتي

·        توليدکنندگان سطل بازيافت زباله شهري با کرم

·        شرکتهاي صادرکننده کود

·        باغها و مزارع خصوصي و دولتي

·        شرکت خدمات حمايتي کشاورزي

4          بررسي صنعت کود

4-1             صنعت کود دنيا

از آنجا که کود آلي جايگزين بسيار مناسبي براي کود شيميايي مي­باشد و به دليل مضر بودن و سرطان­زا بودن محصولات کشاورزي که با کود شيميايي توليد مي­شوند، گرايش به توليد کودهاي طبيعي در دنيا روز به روز در حال گسترش است.

فروش سم  و کود شيميايي در سال 2000 ميلياردي به   30 ميليارد دلار رسيد.

دو شرکت از بزرگترين توليد کنندگان  کود و سم شيميايي 34 درصد از سهم بازار جهاني را دارا هستند.

 ده شرکت از بزرگترين شرکت­هاي توليد سم و کود شيميايي 84 درصد از بازار جهاني را در دست دارند:

سازمانهاي اشاعه دهنده انقلاب سبز در کشاورزي:

4-1             صنعت کود در ايران

اجراي موفقيت آميز سياست­هاي برنامه اول توسعه اقتصادي کشور سبب اقتصادي­تر شدن توليد کشاورزي و افزايش آن را فراهم نمود. اين سياست­ها کشاورزان کشور را به هر چه بيشتر افزودن فرآورده­هاي خود تشويق نمود. متاسفانه در بعضي مناطق و واحدهاي توليدي يکي از روش­هاي نادرست افزايش توليد، مصرف بي­رويه کودهاي شيميايي بوده که توليد را در کوتاه مدت افزايش مقطعي مي­دهد ولي با ادامه اين روند نه تنها در ميان مدت توليدي اضافه نخواهد شد بلکه سبب اتلاف کودها و کاهش توليد و از بين بردن مواد آلي خاک مي­گردد. متاسفانه در حال حاضر در بيش از %50 از خاکهاي تحت کشت ايران کمتر از %1 کربن آلي وجود دارد. لذا ضرورت دارد که سريعاً از کوددهي بي رويه شيميايي جلوگيري و بهينه مصرف کردن کود و حفظ خاکهاي کشور از پي آمدهاي سوء حاصل از مصرف بي­رويه کودهاي شيميايي و کمک به توسعه پايدار کشاورزي، سرمشق کليه دست اندرکاران کشور گردد.

متأسفانه مصرف کودهاي شيميايي در کشور نامتعادل بوده و مطابقتي با نياز واقعي گياه ندارد. در حالي که در دهه 1360 کودهاي نيتروژنه و فسفاته در هر سال از روند رشد بيش از ده درصد برخوردار بودند، از مصرف کودهاي پتاسيمي به دلايل نه چندان معقول خبري نبود. در حالي که در کشورهاي پيشرفته نسبت مصرف نيتروژن0(N)، فسفر (P₂O₅) و پتاسيم (K₂O) به ترتيب در حدود 100، 50، 40 است (مقدار متوسط جذب توسط محصولات زراعي معمولاً به نسبت 10، 2، 8) است)، اين نسبت مصرف در ايران تقريباً 100، 80، 5 مي­باشد. چنين به نظر مي­رسد در اين سير عدم تعادل، فسفر کفه سنگين ترازو را به خود اختصاص داده، مواد آلي، پتاسيم و عناصر کم مصرف در کفه سبک قرار داشته­اند. براي افزايش مواد آلي خاکها لازم است از همه منابع آلي ممکن نظير ضايعات کشاورزي، فاضلاب و مواد زائد شهرها استفاده شود تا افزايش توليدات زراعي مطابق کشاورزي پايدار گردد.

در جامعه­اي که خوشبختانه ديدگاه وزير کشاورزي چنين باشد که «افزايش توليد نبايد به بهاي تخريب محيط زيست تمام شود»، فراموش کردن مصرف مواد آلي در خاکهاي زراعي براي افزايش توليد قابل اغماض نيست در اين حال موضوع مصرف کودهاي آلي متاسفانه در جامعه کشاورزي ما به بوته فراموشي سپرده شده است. وزارت کشاورزي در نظر دارد تهيه مواد آلي از هر منبع ممکن را عملي سازد تا توليدات کشاورزي کشور با کشاورزي پايدار هماهنگ شود. در اين راستا در ايران 1400 قرار است درصد مواد آلي کليه خاکهاي زراعي با اعمال روشهاي بهينه مديريتي و افزايش کودهاي آلي تا حد يک درصد افزايش داده شود، بنابراين ساخت کودهاي آلي با کيفيت مرغوب از منابع مناسب مورد تأييد وزارت کشاورزي بوده و در اين خصوص قرار است به توليد کنندگان تسهيلات ويژه­اي داده شود.

مواد آلي خاک حاصل از فساد و تجزيه باقيمانده­هاي گياهي و حيواني توسط موجودات ذره بيني شامل باکتريها هتروتروفيک، قارچها، اکتينوميستها و ساير موجودات زنده مي­باشد. معمولاً سرعت فساد مواد آلي ساده سريع­تر است و بعضي از ترکيبات آلي مانند ليگنين و هوموس به آساني فاسد نمي­شوند و در نتيجه بيشتر ماده آلي خاک از اين مواد ساخته شده است.

5          پيش بيني فروش

5-1             جدول پيش بيني فروش

جدول افزايش ظرفيت ورودي بصورت زير است:

برنامه زماني رشد ميزان توليد روزانه

جدول 1- فروش در سال اول

6           روش بازاريابي

6-1             حداقل قيمت فروش

ميزان توليد سالانه اين واحد توليدي  تن کود و  کيلوگرم کرم مي­باشد که با در نظر گرفتن هزينه توليد براي هر کيلوگرم کود و هر کيلوگرم کرم مي­توان گفت حداقل قيمتي، قيمتي است که بتواند هزينه­هاي خود را پوشش دهد و کمتر از اين قيمت، توليد براي آن توجيه نخواهد داشت.

هزينه توليد هر کيلوگرم کود:

630000/404.500.000=642 ريال

هزينه توليد هر کيلوگرم کرم:

5000/404.500.000=82000ريال

6-2            روشهاي  بازاريابي

از آنجا که سياست دولت در جهت حمايت از راه­اندازي و توسعه اين صنعت مي­باشد و افراد مي­توانند کودهاي توليدي خود را به دولت بفروشد.

اما در عين حال روشهاي بازاريابي زير نيز براي فروش محصولات  بکار مي­رود:

فروش اينترنتي محصولات: از طريق راه اندازي يک وب­گاه و معرفی محصولات مي­توان محصولات را به داخل و خارج از کشور فروخت. استفاده از وب­گاههاي اينترنتي موجود و عضويت در آنها نيز روش ساده­تر ديگري است.

·                    فروشندگي حضوري: معرفي حضوري محصولات به مشتريان بالقوه توسط ويزيتورها نيز روش مفيد ديگري است.

·          تهيه کاتالوگ: با پخش کردن کاتالوگ در بين مشتريان بالقوه در محل تجمع آنها مثل نمايشگاههاي گل و گياه مي­توان به مشتريان جديد دست پيدا کرد.

·                    حضور در نمايشگاههاي مرتبط

·                    تبليغات در مجلات مرتبط

·                    تهيه پوستر و چسباندن در محلهاي مناسب

6-3           بسته بندي

به دليل بالا بودن هزينه حمل و نقل در اين صنعت، عمليات بسته بندي می تواند ابتدا توسط خود افراد صورت گیرد.

مهمترين عامل براي بسته­بندي کودهاي آماده شده ميزان رطوبت کودها است که رطوبت 5 تا %7  براي بسته بندي مناسب است. کودها 2 تا 3 روز در سالن انتظار بسته­بندي باقي مي­ماند و سپس با استفاده از دستگاههاي پرس پلاستيک بسته­بندي مي­شوند و سپس توسط دست و غيراتوماتيک کارتن گيري شده و آماده ورود به بازار مي­گردند. بسته­بندي­هاي مناسب براي کود توليدي، در بسته­بندي کارتني 900 گرمي و بسته بندي پلاستيکي 1 و 5 کيلوگرمي مي­باشد که هم اکنون شرکتهاي فعال در اين زمينه از اين اندازه­هاي بسته­بندي استفاده مي­کنند. ولي با در صورت نياز بازار مي­توان در
اندازه­هاي ديگري نيز بسته بندي نمود. علاوه بر بسته­بندي در تعاوني مي­توان کود توليد شده را به يک کارخانه بسته بندي منتقل نمود و با استفاده از دستگاههاي بسته بندي خودكار آنها را بسته­بندي نمود.

7          نيروي انساني

7-1             جدول كاركنان

هر کدام از افراد شاغل می توانند دارای مدارک زیر باشند.

8          برنامه ريزي مالي

8-1            جدول سود و زيان

8-2           تحليل نقطه سربه سر

8-3          توضيحات تحليل نقطه سربه سر

نقطه سربه سر، نقطه­اي از توليد و فروش را نشان مي­دهد که در آن نقطه، سود و زياني متوجه شرکت نمي‌شود. اين نقطه نشان دهنده آن است که در چه سطحي از توليد بهاي تمام شده کل و درآمد با يکديگر برابري دارند.

نقطه سر به سر را مي­توان برحسب واحدهاي فيزيکي توليد شده و يا سطح ظرفيت بهره برداري که در آن درآمد فروش و هزينه­هاي توليدي و عملياتي با يکديگر مطابقت مي­کنند، تعريف کرد.

طبق محاسباتي که براساس نرم افزار محاسب براي اين پروژه انجام شد. نقطه سر به سر توليد در اين واحد با ظرفيت عادي معادل82 درصد تعيين شده است.

8-4           جريان نقدي

8-5           ترازنامه

8-6           نسبت هاي مالي