بیو کمپوست

 مقدمه:

چند دهه‌اي است كه با رخدادهاي بزرگ فرآيندهاي صنعتي در پهنة گيتي زباله‌ها نيز به همراه آلودگي‌هاي روزافزون خاك، آب و هوا زنجيرة زيست محيطي و زيستگاه آدميان را به سختي با تهديد ناخواسته‌اي روبرو نموده است. در زمينة مبارزه با چنين مشكل فراگيري مراكز پژوهشي و اجرايي تلاش و كوشش پيگيري را در رويارويي و مبارزه آغاز كرده‌اند.

با افزايش فزاينده جمعيت و روند رو به گسترش شهرنشيني، روزانه بر مقدار زباله توليد شده به وسيله انسان افزوده مي‌شود. بطوريكه بعد از تامين مواد غذايي، زباله و دفع آن يكي  از مسايل عمده بشر به شمار مي‌آيد.

رشد فزايندة جمعيت، الگوي نامناسب مصرف، شرايط خاص توليد، بالا رفتن هزينه‌ها و كاهش قدرت خريد همگي از جمله عواملي هستند كه توجه به بازيافت را تشديد نموده‌اند. با توجه به تحقيقات انجام گرفته در كشور بيش از %90  پسماندهاي شهري قابل بازيافت مي‌باشند كه از اين ميان حدود 60 تا %70 آنرا مواد آلي تشكيل مي‌دهند. نكته بسيار مهم در اين خصوص آينده‌نگري و برنامه‌ريزي در مورد دفع مطلوب و نيز استفاده از مقادير زياد مواد زائد شهرهاي بزرگ است. از اينرو كنترل، جمع‌آوري و فرآوري بر روي مواد آلي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.

لذا پيش‌بيني بودجه لازم، برنامه‌ريزي كوتاه‌مدت و درازمدت و همچنين فرهنگ‌سازي و قانونمندكردن پسماندهاي آلي در برنامه‌هاي شهرداري لازم و ضروري است. از آنجايي كه شهرداري‌ها متولي امر كنترل، حمل و نقل و دفن پسماندها مي‌باشند مي‌توان با استفاده صحيح از ابزار و امكانات و قوانين موجود از همين امروز براي شروع خيلي دير است.

كمپوست چيست؟

سيارة زمين تنها سيارة سبز داراي حيات منظومة شمسي است كه جمعيت آن در حال افزايش و خاك‌هاي حاصلخيز آن در حال فرسايش است و در عصر حاضر با پيشرفت سريع فنّاوري تنها كشورهايي كه بتوانند مردم خود را سير كنند، مي‌توانند با خيالي آسوده چشم به آينده داشته باشند و اين ميسر نيست مگر با ايجاد امكانات مناسب جهت صنعت كشاورزي.

 مواد آلي به علت اثرات قابل ملاحظه‌اي كه بر خصوصيات فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي خاك دارند، يكي از اركان باروري خاك شناخته شده و خاك‌هايي با مواد آلي نسبت به خاك‌هاي غني از نظر مواد آلي توان توليد بسيار پاييني دارند. بيش از 85 درصد خاك‌هاي ايران جزو خاك‌هاي خشك و نيمه خشك محسوب شده و مقدار مواد آلي آن كمتر از يك درصد و در بسياري از مناطق كمتر از %5  است. براي جبران كمبود مواد آلي در كشور و از آن جمله زباله‌هاي شهري براي تبديل به كودهاي آلي است. اين مسئله نه تنها يك نياز، بلكه يك ضرورت است. زمين حاصلخيز يكي از عوامل مهم در صنعت كشاورزي است. ثابت شده است كه كمپوست نقش تعيين كننده‌اي در بهبود كيفي خواص خاك دارد. با استفاده بهينه از پسماندهاي مواد آلي و تبديل آنها به مواد پايداري مانند كمپوست مي‌توانيم به دو هدف عمده  دست پيدا كنيم:

1-    استفاده از كمپوست در صنعت كشاورزي

2-   جلوگيري از گسترش آلودگي محيط زيست

استفاده از كودهاي آلي نه تنها باعث افزايش توليد محصولات كشاورزي خواهد شد بلكه از فرسايش و تخريب خاك نيز جلوگيري نموده و نيل به كشاورزي پايدار را ممكن مي‌سازد. با استفاده از كودهاي آلي همچنين نياز به كودهاي شيميايي كاهش يافته و از اين طريق صرفه‌جويي ريالي و ارزي قابل ملاحظه‌اي حاصل خواهد شد.

از روش‌هاي بسيار مؤثر در مبارزه و خنثي سازي اثرات نامطلوب زباله‌ها تبديل آنها به كود است فن تبديل كود از زباله بطور علمي و عملي در سالهاي اخير آغاز شده است و از متداول‌ترين روش‌هاي دفع زباله محسوب مي‌شود. اين روش نيز بستگي به خصوصيات زباله‌هاي هر كشور داشته و مشكلات آن منحصر به فرد است.

كمپوستينگ، تجزية مواد زائد قابل تجزية بيولوژيك توسط جانداراني است كه توانايي شكست ملكول‌هاي بزرگ مواد آلي را دارا مي‌باشند. روشي است كه چنين ارگانيسم‌هايي را در جهت افزايش ميزان تجزية بقاياي آلي تحت كنترل مورد استفاده قرار مي‌دهد. اين فرآيند طبيعي، مواد آلي را به ماده‌اي غني مبدل كرده مكملي بسيار سودمند براي خاك ايجاد مي‌نمايد. تركيبات هوموسي توليد شده به راحتي توسط گياهان قابل جذب است. به اين ترتيب باعث بهبود وضعيت خاك‌هاي اراضي زير كشت و در نتيجه كاهش استفاده از كودهاي شيميايي مي‌شود.

 زيست شناختي بيو كمپوست:

در حالي كه از ميكروبها و باكتري‌ها به سبب بيماري‌زايي در ميان مردم، شناخت بدي وجود دارد با اين همه ميكروارگانيسم‌ها در فرايند‌هاي طبيعي مانند فساد و پوسيدگي ضروري بوده و در تجزيه مواد آلي مرده و تبديل آنها به مواد غذايي مورد نياز گياه بسيار اثر بخش مي‌باشد و چنانچه اين ارگانيسم‌هاي طبيعي براي تبديل بقاياي طبيعي به هوموس وجود نداشته باشند، زمين انباشته از لاشه‌هاي گياهان و جانداران گوناگون مي‌گرديد. بيوكمپوست روشي است كه چنين ارگانيسم‌هايي را در جهت افزايش ميزان تجزيه بقاياي آلي تحت كنترل مورد استفاده قرار مي‌دهد.

كمپوست‌سازي به معناي استفاده از اين ارگانيسم‌ها براي تجزيه سريع و توليد دما در جهت تبديل بقاياي آلي به هوموسي در طي چندين ماه است. براي فرآهم آوردن دماي مورد نياز موجودات دما دوست ‌بايد ابزاري به كار گرفته شوند كه گرما را به گونه تشعشع آزاد ننمايند. و همچنين دليل پايه‌اي انباشتن تودة مواد آلي بر روي هم ‌باشد.

كمپوست‌سازي را مي‌توان گونه‌اي از كشت باكتري بشمار آورد. اين موجودات نيز همچون ديگر جانداران اهلي به غذا، هوا و آب نيازمندند و غذاي اين موجودات ريز همان بقاياي آلي مي‌باشد. هوا نيز با انجام زيرو رو كردن دريافت مي‌گردد آب نيز بوسيلة بارندگي و لولة آب بر روي اين توده‌هاي انباشته فراهم مي‌آيد. با برقراري تعادل بين غذا، هوا و آب و گنجايش كافي از توده و بقاياي آلي، ميكروارگانيسم‌ها رشد و تكثير پيدا نموده و با حرارت واكنش‌هاي كمپوست‌سازي را فعال و پيگير مي‌گردانند.

مجتمع باكتري‌ها به توليد توده‌هاي همانند خود پرداخته و مواد غذايي را به مواد مورد نياز بدن خود و مواد جنبي تيديل مي‌نمايند. ظاهر تيرة كود در واقع ميليون‌ها ميكروارگانيسم‌هاي فاسد شده است. در روند تجزيه به غير از باكتري‌ها موجودات ديگري هم دخيل مي‌باشند از آن جمله مي‌توان كپك‌ها، قارچ‌ها، آكتينوميست‌ها و غيره را نام برد. ماكروارگانيسم‌هايي مانند كرم، نماتد، لاروها، حشرات و غيره نيز در انجام اين روند سهمي را عهده‌دار مي‌باشند. اين زنجيره غذايي تجزيه، سامانه حياتي بسيار مهمي مي‌باشند كه خاك را به زندگي گياهي و جانوري در روي سطح زمين پيوند مي‌دهد. ارتباط ميان غذا، هوا و آب حتي زماني كه هوا موجود نيست، در چهارچوب سرعت تجزيه مطرح مي‌گردد. موجوداتي بي‌هوازي نيز وجود دارند كه قادرند بقاياي آلي را تجزيه نمايند. چنين موجوداتي بجاي آزادسازي گرما از طريق تجزيه بقاياي آلي، توليد گازهاي طبيعي متان (CH4) و سولفيد هيدروژن ( H2S) مي‌نمايند.

تجزيه كننده‌هاي بي‌هوازي عامل اصلي ايجاد بوي زننده در روند تجزيه مي‌باشند. در نتيجه بايد به گونه‌اي از تشكيل آن جلوگيري نمود. در فرآيند تجزيه مي‌توان به آساني نوع تجزيه مواد آلي را تعيين نمود، كه بقاياي آلي به شيوه نيمه گرما دوستي ( ترموفيلي) همچنين بوسيله كمپوست‌سازي و يا به گونة بي‌هوازي اين كار را انجام داد.

روند تجزيه را مي‌توان تسريع يا تاخير بخشيد اما هرگز نمي‌توان جلوي اين روند را گرفت زيرا سرانجام طبيعت خود آن را به مالچ يا كمپوست تبديل خواهد كرد. كمپوست‌سازي فعال، كمپوست‌سازي غير فعال و مالچ سازي سه ابزار بشري مي‌باشند كه مي‌توانيم به وسيله آن زباله‌هاي شهري خود را كاهش دهيم و سرعت تجزيه نيز منشعب از موفقيت‌ها در فراهم نمودن رابط غذايي، هوايي و آبي مناسب در اين روند مي‌باشد.

چرا بيوكمپوست؟؟؟

چرا بيو كمپوست را با تمام تجربيات پيشنهاد  مي‌كنيم:

1-    كاهش مقدار مواد زائد و دفني

2-   كاهش هزينه‌هاي حمل و نقل مواد زائد آلي از آنجا كه اغلب تنها يك مركز دفع براي زباله وجود دارد در حالي كه عموماً چندين مكان كمپوست وجود دارد و اين مسئله باعث كاهش هزينه‌هاي حمل و نقل و جمع آوري زباله مي‌شود.

3- کاهش محصولات گازي ناشي از دفن زباله

4- جهت دفن ضايعات و مازاد هم به زمين كمتري نياز است.

5- نوعي بازيافت بوده و با فروش كمپوست هزينه دفن كاهش مي‌يابد.

6- علاوه بر زباله‌هاي شهري مقداري از زباله‌هاي صنعتي نيز با اين روش قابل اصلاح مي‌باشند.

7- به علت سوددهي بخش خصوصي تمايل به سرمايه‌گذاري دارد.

8- كمپوست كودي ارزان قيمت و مؤثر براي خاك و يك منبع نيتروژن براي گياهان است.

9- محصولات توليد شده در مراحل مختلف توليد را مي‌توان فروخت.

10- از نظر مزيت اقتصادي فرايندي است براي دفع مخلوط زباله، لجن و ديگر مواد زائد مي‌باشد.

11- اصلاح كننده خصوصيات فيزيكو شيميايي و بيولوژيكي خاك

12- افزايش خلل و فرج خاك، تهويه خاك

13- سبك كردن خاك‌هاي سنگين" وزن مخصوص كم "

14-  بهبود بافت خاكهاي شني سبك

15- رفع نقيصه نفوذپذيري زياد خاكهاي سبك و نفوذپذيري كم خاك‌هاي سنگين

16- كمپوست حالت چسبندگي خاك را كاهش داده و از مقاومت خاك در برابر ماشين‌آلات مي‌كاهد.

17- كاهش فرسايش خاك در اثر آب و هوا.

18-    افزودن مواد جزئي معدني به خاك

19-     افزايش ظرفيت تبادل يون

20-     افزايش PH خاك

21-   افزايش مواد معدني

22-  بازگرداندن نيتروژن به اجزاء ارگانيك خاك و جلوگيري از دزديدن ازت خاك

23- رنگ تيره كمپوست در جذب حرارت و گرم كردن خاك مؤثر مي‌باشد و از طرفي مقدار زيادي انرژي به صورت نهفته درتركيبات آن وجود دارد. غني از تركيبات هوموسي

24- توسعه سامانه‌هاي ريشه‌اي و تسريع كننده رشد گياه

25-  تامين كننده كليه عناصر غذايي و مورد نياز براي رشد گياهان

26-  اثرات مفيد بر فعاليت ماكروارگانيسم‌ها و ميكروارگانيسم‌هاي خاك، فعاليت باكتري‌ها در خاك افزايش يافته، شرايط و روند مناسبي براي زندگي ارگانيسم‌ها پديد مي‌آيند.

27- اثر بافري به عنوان محافظي در برابر كاربرد وسيع كودهاي معدني

28- بازگرداندن انرژي گرفته شده از زمين توسط گياهان به زمين

29-  بهبود در ظرفيت حفظ رطوبت، همانند اسفنج آب را در خود نگه داشته و براي ريشه گياه هميشه به عنوان يك منبع آب عمل مي‌كند.

30- عاري از ميكروارگانيسم‌هاي پاتوژن

31- كاهش آلودگي آب‌هاي زير زميني و خاك

32- جلوگيري از آلودگي محيط زيست ناشي از سوزاندن زباله

33-برگشت مواد آلي زائد به چرخه طبيعت توسط فرايند كمپوست كردن

34-استفاده از فرايند‌هاي طبيعي در كمپوست كردن

35-فاقد هر گونه بو

ويژگي‌هاي بهينة بيوكمپوست:

1-    به جاي كود در چمن كاري گياهان زينتي، باغداري، تاكستان، كشت قارچ، سبزيكاري، صيفي كاري، فضاي سبز و غيره. اينگونه مصارف بيشترين و شناخته‌ترين كاربردها را تشكيل مي‌دهند.

2-   به جاي مواد پركننده در تراشه‌هاي ساختماني

3-  بجاي مواد جانبي، در كارخانه‌هاي آجر سازي براي بلوكهاي توخالي يا متخلخل.

4-   بجاي عايق صدا (آكوستيك) در ساختمان‌ها.

5-   بعنوان بيوفيلتر در كارخانه‌هاي تهيه كمپوست، رفع بوي لاشه حيوانات در دامداري‌ها و مرغداري‌ها و كارخانجات قند سازي.

6-   بجاي بستر حيوانات در دامداريها.

7-   استفاده به عنوان سوبسترا در كشت قارچ

8-  استفاده به عنوان الياف در صنعت نساجي و الياف آلي.

ورمي‌كمپوست چيست؟

طبيعت زيباي ما با وجود گياهان زنده است. براي نگهداري از گياهان به ويژه مزارع، گلخانه‌ها و درختان ميوه نيازمند مواد آلي مي‌باشيم. سالها مطالعه و تلاش شد و بشر پس از انجام مراحل تحقيقات و آزمايشات گوناگون دريافت باز هم قدرت لايزال پروردگار با خلقت موجودي ارزشمند بنام كرم خاكي توانسته يكي از عمده‌ترين نيازمندي‌هاي بستر گل و گياه يعني مواد آلي را با وجود فضولات اين جانور تامين نمايد.

ورمي‌كمپوست حاصل فعاليت بيولوژيك يك نوع كرم خاكي است. اين جانور از مواد آلي موجود در طبيعت تغذيه كرده و آن را به كود آلي مغذي تبديل مي‌كند. در حال حاضر ورمي‌كمپوست به عنوان يكي از بهترين و غني‌ترين كودهاي بيولوژيك در دنيا شناخته شده است.

خواص فيزيكي و شيميايي ورمي‌كمپوست فراتر از بيوكمپوست بوده كه به تعدادي از آنها اشاره مي‌شود:

1-    سبك و فاقد هرگونه بو

2-   عاري از علفهاي هرز

3-  حاوي ميكروارگانيسم‌هاي هوازي مفيد مانند ازتوباكتري‌ها

4-   بالا بودن عناصر اصلي غذايي در مقايسه با ساير كودهاي آلي

5-   دارا بودن عناصر ميكرو مانند آهن، روي، مس و منگنز.

6-   دارا بودن مواد محركه رشد گياهي نظير ويتامين‌ها بويژه ويتامين B12

7-   قابليت بالاي نگهداري آب و مواد غذايي

8-  فرآوري آسان و سريعتر از بيوكمپوست

9-   عاري از باكتري‌هاي غير هوازي، قارچ‌ها و ميكروارگانيسم‌هاي پاتوژن

10-     اصلاح كنندة خصوصيات فيزيكو شيميايي و بيولوژيكي خاك

كمپوست مخلوط  هرگز

كمپوست مخلوط چيست؟

جهان به مرحله‌اي از بحران زيست محيطي رسيده كه ابعاد و شدت آن به سرعت در حال افزايش است. آلودگي پديده‌اي است كه آدميان بر ديگر آدميان تحميل مي‌كنند و زماني نمايان مي‌گردد كه آنان را رنجور كرده و به اعتراض وا مي‌دارد.

زباله‌هاي شهري ( خانگي) شامل انواع زباله‌هاي خطرناك، مواد سمي‌، فلزات سنگين، عوامل پاتوژن و .... ( H.H.W) همچنين مواد آلي مي‌باشد.

كود كمپوست مخلوط در واقع كود حاصل از انواع زباله‌هاي خانگي است توليد اين كود نه تنها مشكل دفع زباله را حل نمي‌كند بلكه علاوه بر هزينه‌هاي مربوط عامل انتشار آلودگي به محيط نيز مي‌باشد.